अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ७६ते ८०(अभंग १५८ते १६७)

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ७६ते ८०(अभंग १५८ते १६७) ***********

आपणया आपणपेंसी । लागलें लग्न कवणे देशीं । कीं सूर्य अंग ग्रासी । ऐसें ग्रहण आहे ? ॥ ६-७६ ॥ 

आप आपणाशी 

लग्न ते करावे 

ऐसे का घडावे 

कुण्या देशी ॥१५८॥

अथवा भास्कर

ग्रासे स्व अंगाशी 

ऐश्या ग्रहणासी 

पाहे कुणी ॥१५९॥

गगन आपणया निघे ? । सिंधु आपणा रिघे ? । तळहात काय वळघे । आपणयां ? ॥ ६-७७ ॥ 

गगन निघाले 

आपल्या घराला 

सागर स्नानाला 

सागरात ॥१६०॥

तळहात स्वतः 

चढे तळहाती 

काय ही घडती 

वार्ता कुठे ॥१६१॥

सूर्य सूर्यासि विवळे ? । फळ आपणया फळें ? । परिमळु परिमळें । घेपता ये ? ॥ ६-७८ ॥ 

सूर्य का सूर्याचा  

करतो उदय 

फळे फळे काय 

स्वतःसाठी ॥१६२॥

अणिक सुगंध 

घेतो का सुगंध 

होऊनिया धुंद 

वेगळाची ॥१६३॥

चराचरा पाणी पाजणी । करूं येईल येके क्षणीं । परि पाणियासि पाणि । पाजवे कायी ? ॥ ६-७९ ॥ 

अवघ्या जगाला 

करि ते पाजणे 

ऐसे हे रे पाणी 

एका क्षणी ॥१६४॥

परी त्या पाण्याला 

लागे का तहान 

पाणी तया कोण  

पाजते का ॥१६५॥

साठीं तिशा दिवसां । माजीं एखादा ऐसा । जे सूर्यासीच सूर्य जैसा । डोळा दावी ॥ ६-८० ॥ 

वर्षाचे ते दिवस 

तिनशे नि साठ

असे काय त्यात 

दिन असा ॥१६६॥

जया दिनी सूर्य 

पाहीन स्वतःला 

आपुलीया डोळा 

आपणच ॥१६७॥

डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********************

७१ ते७५

१४वा भाग

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या७१ ते ७५(अभंग १४८ते १५७) ***********

******

कैसीही वस्तु नसे । जैं शब्दाचा अर्थ हों बैसे । तैं निरर्थकपणें नासे । शब्दहि थिता ॥ ६-७१ ॥ 

कधीही कुठली 

वस्तू ती नसून 

शब्दांनी वर्णन 

तिचे होय ॥१४८॥

निरर्थ प्रयास 

अरे तो होतसे 

शब्दही जातसे 

सवे वाया ॥१४९॥

आतां अविद्याचि नाहीं । हें कीर म्हणो काई । परी ते नाशितां कांहीं । नुरेची शब्दाचें ॥ ६-७२ ॥ 

अविद्या जगती 

खरोखर नाही 

ऐसे म्हणणेही 

काय कामी ॥१५०॥

म्हणून नसल्या 

नाशास जो जाई 

उरतच नाही 

शब्द कुठे ॥१५१॥

यालागिं अविद्येचिया मोहरां । उठलियाहि विचारा । आंगाचाची संसारा । होऊनि ठेला ॥ ६-७३ ॥ 

म्हणूनिया शब्द 

अविद्ये सामोरा 

नाशासाठी गेला 

जर कधी ॥१५२॥

अंग हरवतो 

वेगळा नूरतो 

सांगण्या ठाव तो 

कुठे नाही ॥१५३॥

म्हणोनि अविद्येचेनि मरणें । प्रमाणा येईल बोलणें । हें अविद्याचि नाहींपणें । नेदी घडों ॥ ६-७४ ॥ 

यालागी अविद्ये

घडता मरण 

शब्दास प्रमाण 

येऊ शके ॥१५४॥

हे तो कदापिही 

नच रे घडणे 

अविद्या नसणे 

म्हणूनिया १५५॥

आणि आत्मा हन आत्मया । दाऊनी बोलु महिमेया । येईल हें साविया । विरुद्धचि ॥ ६-७५ ॥ 

आणिक आत्म्याला 

आत्मरूप दाऊ 

महिमा ती गाऊ 

शब्दांमध्ये ॥१५६॥

तरी हे विरुद्ध 

असे रे बोलणं

शब्दा मोठेपण 

शक्य नाही ॥१५७॥

****

डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********************

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ६६ते ७०(अभंग १३८ते १४७)

१३वा भाग

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ६६ते ७०(अभंग १३८ते १४७) ***********

चकोराचिया उद्यमा । लटिकेपणाची सीमा । जरि दिहाचि चंद्रमा । गिंवसूं बैसे ॥ ६-६६ ॥ 

दिवसा उजेडी 

चांदण्याचे खाणे

जैसे का शोधणे

चकोराने ॥१३८॥

त्याचे ते शोधणे

निरर्थाची सीमा 

ऐसिया उद्यमा

 काय बोलू ॥१३९॥

नुसुधियेचि साचा । मुका होय वाचरुकाचा । अंतराळीं पायांचा । पेंधा होय ॥ ६-६७ ॥ 

को-या कागदाचा 

वाचक तो मुका

अवघाच फुका 

खटाटोप ॥१४०॥

समर्थ पायाचा 

होतसे पांगळा

जरी अंतराळा

चालू जाय ॥१४१॥

तैसीं अविद्येसन्मुखें । सिद्धचि प्रतिषेधकें । उठलींच निरर्थकें । जल्पें होतीं ॥ ६-६८ ॥ 

नसे जी अविद्या

तिला नाशायाला 

सन्मुख ठाकला

शब्द जरी ॥१४२॥

तरी तयाचे ते

उठणे भिडणे

जणू की जल्पणे

निरर्थक ॥१४३॥

अंवसे आला सुधाकरु । न करीच काय अंधकारु ? । अविद्यानाशीं विचारु । तैसा होय ॥ ६-६९ ॥ 

अवसेच्या  राती 

आला सुधाकर

तो ही अंधकार 

होत असे ॥१४४॥

नाहीतर तिला

म्हणणे अवस

केवल ही हौस 

होईल गा ॥१४४॥

तैसा विद्येचिया 

संहाराला आला 

अविद्याची झाला 

शब्द तिथे ॥१४५॥

नाना न निफजतेनि अन्नें । जेवणें तेंचि लंघनें । निमालेनि नयनें । पाहणाचि अंधु ॥ ६-७० ॥ 

केलिया वाचून

सुंदर व्यंजन

करने भोजन

ते लंघन ॥१४६॥

निमाले नयन 

तयांनी पाहणं

काय अंधपण

दुजे आहे ॥१४७॥

*****

डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ६१ते ६५(अभंग १२८ते १३७) ***********

१२वा भाग

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ६१ते ६५(अभंग १२८ते १३७) ***********

 माप मापपणें श्लाघे । जंव आकाश मवूं न रिघे । तम पाहतां वाउगें । दीपाचें जन्म ॥ ६-६१ ॥ 

मापा मापपण 

शोभते तोवर 

आकाश जोवर 

मोजेना ते ॥१२८॥

दीपाने पाहिला 

जर का अंधार 

व्यर्थची आकार 

जन्म त्याचा ॥१२९॥

गगनाची रससोये । जीभ जैं आरोगु जाये । मग रसना हें होये । आडनांव कीं ॥ ६-६२ ॥ 

जीभ जव जाई  

गगन चाखाया 

हरते उपाया 

करुनिया ॥१३०॥

तरी तिला कैसे 

म्हणावे रसना 

येई उणेपणा 

नामास त्या॥१३१॥

नव्हतेनि वल्लभे । अहेवपण कां शोभे । खातां केळीचे गाभे । न खातां गेले ॥ ६-६३ ॥ 

नसून वल्लभ 

सौभाग्याचे लेणे 

जगी मिरविणे 

व्यर्थ जैसे ॥१३२॥

केळीचा तो गाभा 

कोणी खाऊ गेले 

उपाशी ते मेले 

जणू काही॥१३३॥

स्थूळ सूक्ष्म कवण येकु । पदार्थ न प्रकाशी अर्कु । परि रात्रीविषयीं अप्रयोजकु । जालाचि कीं ॥ ६-६४ ॥ 

स्थूल सूक्ष्म किती 

वस्तू जगतात 

सूर्य प्रकाशत 

साऱ्यांना त्या ॥१३४॥

तरी काही केल्या 

रात प्रकाशे ना 

वा तो न होईना 

निशेचा त्या ॥१३५॥

दिठी पाहतां काय न फावे । परि निदेतें तंव न देखवे । चेता ते न संभवे । म्हणोनियां ॥ ६-६५ ॥ 

पाहता डोळ्याने

सारेच दिसते 

निद्रा ना दिसते 

परी कधी ॥१३६॥

कैसा जागा झाला 

पाहीन झोपेला 

तो न ती उरला 

म्हणूनिया ॥१३७॥

*********:

©,डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********************

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ५६ते ६०(अभंग ११९ते १२७)

भाग ११

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ५६ते ६०(अभंग ११९ते १२७) 

****

नाहीं तयाचे नाशें । शब्द न ये प्रमाणदशे । अंधारीं अंधारा जैसें । नव्हे रूप ॥ ६-५६ ॥ 

नाही त्या नाशणे 

जरी या शब्दाने

मोठेपण देणे

तरी  त्या का ॥११९॥

अंधाराचे रूप 

अंधारी नकळे 

तैसे हे सगळे 

आहे इथे ॥१२०॥

अविद्येची नाहीं जाती । तेथें नाहीं म्हणतया युक्ती । जेवी दुपारीं कां वाती । आंगणींचिया ॥ ६-५७ ॥

अंगणात दिवा 

लावला दुपारी 

जैसी व्यर्थ सारी

 उठाठेव ॥१२१॥

अविद्येला जन्म 

जर इथे नाही 

नाथणे युक्ती ही 

निरर्थक ॥१२२॥

 न पेरितां शेती । जे कीं सवगणिया जाती । तयां लाजेपरौति । जोडी आहे ? ॥ ६-५८ ॥ 

न पेरीता शेती 

कापण्यास जाती 

तया न ये हाती 

लाजेवीन ॥१२३ ॥

खवणियाच्या आंगा । जेणें केला वळघा । तो न करितांचि उगा । घरीं होता ॥ ६-५९ ॥ 

नग्न माणसाचा 

घेऊ पाहे झगा 

यत्न तो वाउगा

जैसा होय ॥१२४॥

आकाशाची वस्त्रे 

पाहे पांघरून 

बरे ते त्याहून 

घरातचि ॥१२५॥

पाणियावरी वरखु । होता कें असे विशेखु । अविद्यानाशी उन्मेखु । फांकावा तैसा ॥ ६-६० ॥

जलाशयावर 

पडता पाऊस 

लाभ तो कोणास 

होय त्याचा ॥१२६॥

अविद्या नाशाचे

प्रयत्न शब्दाचे 

निरर्थपणाचे 

तैसेचि ते ॥१२७॥

****

©, डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********************

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ५१ते ५५(अभंग १०८ते ११७) ***********

११वा भाग

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ५१ते ५५(अभंग १०८ते ११७) ***********

*****

तो बागुलातें मारू । प्रतिबिंब खोळे भरू । तळहातींचे विंचरू । केंस सुखें ॥ ६-५१ ॥

बागुल बुवाला

धरून मारावे 

प्रतिबिंब घ्यावे 

पदरात ॥१०८॥

तळ हातीचे ते 

केस विंचरणे 

करावे सुखाने 

जैसे काही ॥१०९॥

 घटाचें नाहींपण फोडू । गगनाची फुलें तोडू । सशाचें मोडू । शिंग सुखें ॥ ६-५२ ॥

नसल्या घराला 

रागाने फोडावे 

नभाचे तोडावे 

फुले जैसे ॥११०॥

सशाच्या शिंगाला 

धरून मोडावे 

ऐसेची करावे 

काहीएक॥१११॥

 तो कापुराची मसी करू । रत्नदीपीं काजळ धरू । वांजेचें लेंकरूं । [अरणु सुखें ॥ ६-५३ ॥ 

कापूर जाळून 

काजळ भरून 

शाई ती करून 

वापरावी ॥११२॥

रत्नदिपकाचे

काजळ धरावे

लग्नाची करावे 

वांझ पुत्री ॥११३॥

तो अंवसेनेचि सुधाकरें । पोसू पाताळीची चकोरें । मृगजळींचीं जळचरें । गाळूं सुखें ॥ ६-५४ ॥ 

घेऊन चांदणे 

कुण्या अवसेचे  

पोसो पातळीचे 

चकोर वा ॥११४॥

मृगजळातील 

बहु जलचर 

घेऊन वागुर 

पकडावे११५॥

अहो हें किती बोलावें । अविद्या रचिली अभावें । आतां काई नाशावें । शब्दें येणें ॥ ६-५५ ॥ 

अहो सांगा किती 

ऐसे हे बोलावे 

अविद्या सांगावे 

विवरून ॥११६॥

नसल्या असावे 

कैसे हे घडावे 

अविद्या अभावे 

आहे येथे ॥११७॥

इये अभावते 

आहे पण देणे 

शब्दाने खंडणे 

तैसे होय॥११८॥

******

डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

****************

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ४६ते ५०(अभंग ९४ते १०७)***********

*****************

१० वा भाग

अमृतानुभव, पद्य भावानुवाद, अध्याय ६वा शब्दखंडन ओव्या ४६ते ५०(अभंग ९४ते  १०७)

***********

उठावला वोथरे सवंका ।तो सुनाथ पडे असिका ॥ अविद्या नाशीं तर्का  ।तैसें होय ॥४६॥

ऐसीसी ही धिंवसा 

उमटून मना 

व्यर्थाच्या अंगणा 

विरतसे ॥९५॥

तयापरी तर्क 

शब्दांच्या आधारे 

अविद्या अंधारे 

मोडेचिना ॥९६॥

ऐसी अविद्या नासावी । वाहेल जो जीवीं । तेणें साली काढावी । आकाशाची ॥ ६-४७ ॥ 

ऐसी ही अविद्या 

नाशावी सर्वस्वी 

ऐसी चाड जीवी 

वाहे कुणी ॥९७॥

 तयाचे कल्पणे

निरर्थ कष्टणे

सालची काढणे 

आकाशाची॥९८॥

तेणें शेळीगळां दुहावीं । गुडघां वास पाहावी । वाळवोनि काचरी करावी । सांजवेळेची ॥ ६-४८ ॥ 

अथवा तयाने 

शेळीच्या गळ्याचे

 दुधची स्तनाचे 

काढावे की॥९९॥

गुडगा वाटीचे

करुनिया डोळे

 घ्यावी कि धांदोळे 

वाटेची वा ॥१००॥

सांजवेळीची वा 

काचरी करून 

घ्यावी वाळवून 

अनायसे ॥१०१॥

जांभई वांटूनि रसु । तेणें काढावा बहुवसू । कालवूनि आळसू । मोदळा पाजावा । ६-४९ ॥ 

रस वा काढावा 

जांभई वाटून 

त्यात कालवून 

आळसाला ॥१०२॥

अन पाजावे

चिखला मिश्रण 

जाऊन आपण 

प्रेमभरे॥१०३॥

तो पाटा पाणी परतु । पडली साउली उलथु । वारयाचे तांथु । वळु सुखें ॥ ६-५० ॥ 

तयांनी पाटा स 

पाणीया  सकट 

करावे उलट 

जैसे काही ॥१०४॥

(अथवा पाण्यास

उलट दिशेत

 न्यावे वाहवत 

जसे काही )॥१०५॥

वारिया धरून 

मधून पिळून

धागेच काढून

 ठेवावी की ॥१०६॥

पडली सावुली 

हाताने आपुल्या 

उलथवुनिया

पहावि का ॥१०७॥

**""

डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे

https://amrutaanubhav.blogspot.com

***********************